Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /var/www/clients/client32366/web46438/nieuwboom/include/local_settings.php on line 4

Deprecated: Function split() is deprecated in /var/www/clients/client32366/web46438/nieuwboom/include/CHTMLView.php on line 40

Deprecated: Function split() is deprecated in /var/www/clients/client32366/web46438/nieuwboom/include/CHTMLView.php on line 40

Deprecated: Function split() is deprecated in /var/www/clients/client32366/web46438/nieuwboom/include/CHTMLView.php on line 40

Deprecated: Function split() is deprecated in /var/www/clients/client32366/web46438/nieuwboom/include/CHTMLView.php on line 40

Deprecated: Function split() is deprecated in /var/www/clients/client32366/web46438/nieuwboom/include/Page/CPage.php on line 258
De Rotterdamse School

Uitleg


De Assen

Er zijn twee fundamentele vragen, die de mate van positie pakken bepalen. Elk van deze twee vragen is in het JG Nieuwboom-model vertaald in een as, die samen het dynamische assenstelsel vormgeven. Deze twee vragen zijn

  1. Vind ik mijzelf belangrijk genoeg, vind ik dat ik het recht heb, om mijn gedachten of gevoelens te delen? (de As van Interne Autorisatie)
  2. Denk ik dat anderen mij belangrijk genoeg vinden, om mijn gedachten of gevoelens te horen? (de As van Vooronderstelde Externe Autorisatie)

Hieronder zullen deze twee vragen nader worden uitgelegd, om ze daarna in het JG Nieuwboom-model bij elkaar te plaatsen.

De As van Interne Autorisatie

Je hoort de buren naast je ruzie maken, en je denkt: dit gaat mij niet aan. Je ziet je directeur en je teamleider elkaar misverstaan, en je denkt: dat moeten zij maar uitzoeken. Je bent de jongste collega, en je voorziet dat het werkrooster de soep in gaat draaien, maar je denkt, ach, wat weet ik daar nou van, ik werk hier nog maar pas. Je zit je teamvergadering voor, en iedereen praat door elkaar, en je denkt: wie ben ik om hen te vertellen dat ze elkaar moeten laten uitpraten, het zijn toch allemaal volwassenen?

Herkenbaar? Hoe meer herkenbaar deze bedenkingen voor je zijn, hoe meer moeite je zult hebben met het jezelf toestemming geven om te zeggen wat je op je hart hebt. In alle bovenstaande voorbeelden lukt het je om een reden te vinden om niet te spreken, om niet in actie te komen, om je op de achtergrond te houden. En allemaal omdat jij jezelf in die situatie niet belangrijk genoeg vindt om in te grijpen. Ja, misschien als je de zus was van de vrouw in het ruziënde echtpaar, of als je hier al wat langer werkte, dan had je misschien recht van spreken.

Bedenk, dat als jij aan de overkant van de straat de ruzie van het echtpaar door de ramen had gezien, je misschien gedacht had: ach, was ik de buurman geweest, dán had ik er wat van gezegd. En was je een stagiaire geweest bij het bedrijf van het werkrooster, dan vond je misschien dat je pas recht van spreken had als je maar een contract was aangeboden. Het gaat dus niet om je werkelijke positie. Sterker nog, als je jezelf het recht niet geeft om te interveniëren, ben je waarschijnlijk heel goed in het bedenken van allemaal redenen waarom je dat recht op dit moment niet hebt. De ene keer vind je dat je te weinig verstand van zaken hebt. En heb je dat wel, dan vind je weer dat iemand anders de aangewezene is om haar mond open te doen. En een volgende keer heb je, weer net zo makkelijk, dat recht niet vanwege een andere reden.

Met andere woorden: je diskwalificeert jezelf. Je remt jezelf en je hebt daar niemand voor nodig. Je onthoudt de wereld daarmee al je bijdragen en kwaliteiten.

De As van Vooronderstelde Externe Autorisatie

Behalve dat je jezelf kunt diskwalificeren, kun je ook nog denken dat anderen jou diskwalificeren. Jawel, denken dat anderen jouw gedachten of mening diskwalificeren is al genoeg. Als je veronderstelt dat jouw baas het niet op prijs stelt dat jij hem vertelt dat hij vijf minuten te laat is, doe je dat misschien ook niet. Als je meent dat het team jouw leiding niet gaat accepteren, wordt het al een stuk moeilijker voor je om de leiding in de vergadering te nemen. Als je aanneemt dat jouw collega jouw waardevolle feedback niet zo relevant vindt, omdat hij eerder heeft gezegd dat hij alleen feedback van zijn leidinggevende accepteert, dan kies je er wellicht voor om hem jouw gezonde zienswijze te onthouden.

Er zijn vele redenen waarom je kunt veronderstellen dat een ander niet op jouw bijdragen zit te wachten. Soms is dat simpelweg op basis van eerdere ervaringen met iemand: in een eerdere situatie werd je misschien afgekapt, en dat nodigt je nou niet bepaald uit. Het kan ook te maken hebben met hoe je denkt dat ‘een leidinggevende in het algemeen' (dus niet noodzakelijk specifiek jouw baas Alicia) het waardeert om feedback te krijgen van een ondergeschikte.

Het grappige is, dat binnen veel teams weinig feedback wordt gegeven omdat er wordt aangenomen dat feedback niet op prijs wordt gesteld. Er lijkt soms een algemene angst te zijn om een andere collega te kwetsen. Maar wanneer je iedere individuele collega vraagt of hij of zij graag meer feedback zou willen krijgen, dan is het antwoord meestal ‘ja'. En dan wordt er ook nog bijgezegd: "tja, misschien is het niet zo leuk om te horen, maar je leert er wèl van!". Je bijdrage niet geven, is anderen de kans ontnemen om van jou te leren!

“Moet je dan altijd positie pakken? Welnee! Het is goed dat je jezelf niet altijd gerechtigd voelt om in te grijpen. Wanneer jij toch nog wat verbetering met je spuitbus wilt aanbrengen op Rembrandt's Nachtwacht, is het goed dat je wat bescheidenheid kent. Onverwacht de voorzittersrol van jouw leidinggevende overnemen, kan leiden tot een relatieverstoring met je baas. Je medewerker voor ieder detail terechtwijzen, is niet altijd functioneel.
Positie pakken is goed, wanneer je jezelf, anderen, het proces of de organisatie verder helpt. Als je doorschiet, kun je ongewild veel schade veroorzaken. Door zelfreflectie en feedback hou je de grenzen in de gaten."

De twee assen werken steeds samen, en zijn natuurlijk in werkelijkheid moeilijker van elkaar te onderscheiden dan in de theoretische analyse. Je bedenkt dat je iets zou kunnen zeggen en besluit vervolgens het maar niet te zeggen. Waarom? Vanwege de As van Interne Autorisatie, of vanwege de As van Veronderstelde Externe Autorisatie? Wanneer je naar een incidenteel geval kijkt, zullen de redenen meestal overlappen of blijken ze samen te werken. Toch heeft het voor analyse- en reflectiedoeleinden zin om de twee assen te onderscheiden. De testuitslag is een manier om te trachten te achterhalen welke redenen bij jouw dominant zijn. Naast de test, kun je ook door middel van dialoog, feedback en reflectie tot verder inzicht komen.

Het Model

De twee dimensies, die samen het ‘positie pakken' definiëren, zijn nu besproken. Nu kunnen we deze twee assen samenbrengen in een model. In dit geval bevindt het nulpunt van beide assen zich in de linkerbovenhoek. De As van Interne Autorisatie loopt naar beneden, en de As van Vooronderstelde Autorisatie loopt naar rechts.

Dat ziet er dan zo uit:

 0                                                         100

  De Assen van Autorisatie

100

Figuur 1: De Assen van Autorisatie

Het nulpunt staat linksboven, terwijl 100 'volledige autorisatie' uitdrukt, en zich linksonder en rechtsboven bevindt.


Wanneer iemand zich ‘gemiddeld' vrij voelt om alles te zeggen, zal hij op beide assen vrij ‘gemiddeld' scoren. Zijn ruimte op de interne autorisatie zal zich halverwege naar beneden toe strekken en op de andere as halverwege naar rechts. Wanneer een tweede persoon zich vrijer voelt om te spreken, zullen deze punten respectievelijk verder naar beneden en naar rechts liggen. Bij een derde persoon zou het kunnen zijn dat hij zichzelf wel de toestemming geeft, maar toch zich niet uit omdat hij veronderstelt dat anderen zijn mening niet waarderen. Zijn punt op interne autorisatie kan dan richting de 100 liggen, terwijl hij op de horizontale as dicht bij het nulpunt blijft.

Hoe dan ook, vanaf die punten op de assen die de mate van autorisatie uitdrukken, kun je dan twee lijnen trekken die het model in vieren verdeelt. Figuur 2 drukt iemand uit die op beide assen halverwege zit.

 

Het JG Nieuwboom-model met Ruimte, Risico, Remming en Rood Licht
Figuur 2: Het JG Nieuwboom-model met Ruimte, Risico, Remming en Rood Licht

In de rechterbovenhoek bevindt zich dan De Ruimte: hier ervaar jij ruimte om positie te pakken. Je voelt zowel jezelf gerechtigd om je bijdrage te leveren, en je verwacht ook dat anderen dat zullen accepteren van je.
Linksboven zit Het Risico: je voelt jezelf wel gerechtigd om een bijdrage te leveren, maar verwacht niet dat anderen dat zomaar zullen accepteren van je. Je ervaart dat je risico loopt, als je jouw gedachten toch uitspreekt.
Linksonder ervaar je De Remming. Misschien dat anderen volgens jou jouw bijdrage kunnen waarderen. Misschien ook niet. Vooral telt hier dat je jezelf het recht niet geeft je bijdrage te leveren.
Het vak rechtsonder, Rood Licht, geeft aan hoe vaak je er misschien nog geeneens bij stilstaat dat je positie zou kunnen pakken. Een voorbeeld is dat je de minister-president niet zo vaak schrijft om hem te adviseren over zijn privéleven. Je denkt niet dat hij dat accepteert van je, en zelf vind je het ook jouw zaak niet. Een ander voorbeeld is dat je een lokaal in loopt waar je een presentatie moet geven. De indeling is niet zoals jij hem hebben wilt, maar het komt niet in je op om het te veranderen: je aanvaart het als gegeven en ziet niet dat je de stoelen en tafels zou kunnen verzetten.

Nu beïnvloeden deze vakken elkaar. Hoe groter jouw Ruimte is, hoe kleiner jouw Risico en Remming. Hoe groter jouw Risico of Remming is daarentegen, hoe kleiner dan je Ruimte is.
Hoe groter jouw Rood Licht is, hoe meer je nog te groeien hebt! Of juist: Hoe makkelijker je positie pakt, hoe kleiner het gebied is waar je dat niet kunt.

Onderstaand voorbeeld is van iemand met een kleinere Ruimte. Hij voelt zich voor zo'n veertig procent ‘gerechtigd om een bijdrage te leveren'. Tegelijkertijd verwacht hij maar voor ongeveer dertig procent dat anderen zijn bijdragen zullen accepteren. Voor zeventig procent van de dingen die hij bedenkt om te zeggen, censureert hij zichzelf als het ware, omdat hij aanneemt dat hij daar Risico loopt.

 

een mogelijke verdeling tussen Ruimte, Remming, Risico en Rood Licht.
Figuur 3: een mogelijke verdeling tussen Ruimte, Remming, Risico en Rood Licht.

Zoals eerder al aangegeven, is het echt niet nodig, of zelfs wenselijk, dat je altijd positie pakt. Maar altijd positie kunnen pakken, daarentegen, kan wel handig zijn. Zodat je je niet laat tegenhouden door allemaal interne remmingen of vooronderstelde reacties van anderen, maar hooguit door je eigen keuze: je kunt wel positie pakken, maar je kiest ervoor het nu even niet te doen.